Bortziriak

Izenak erraten duen bezala, bost herrik osatzen dute Bortziriak deituriko bailara; Bera, Lesaka, Igantzi, Etxalar eta Arantzako herriek hain zuzen ere. Biztanle eta zerbitzuak kontutan hartuta, Bera eta Lesaka dira bi herri handienak.

Nafarroaren iparraldean kokatuta dagoen eskualdea da, Gipuzkoa eta Lapurdiren tartean kokatzen da, eta muga horrek, eskualdearen izaera eta historia guztiz baldintzatu du. XVI-XIX mendeetan lehen industria guneak edo tailerrak sortu ziren bertan, burdinolak hain zuzen ere. Garai hartan, garrantzia handia izan zuten burdinolak hainbat herriren bilakaeran, eskualdean industrializazioaren hasiera izan zen hau eta ordu arteko landa bizitza eredua eraldatzen hasi zen.

Bost herri hauek, Bidasoa ibaiaren bi aldeetan kokatzen dira. Natura aberatsa eta ederra du, mendi, baso eta larre berdeak dira nagusi, eta hauek, baserri handiak inguratzen dituzte. Herri txiki eta xarmantak, herri arkitektura zaindua dute, etxe ederrak eta lorez betetako balkoiak ikusiko ditugu kaleetan zehar.